Fflint

[mp3-jplayer tracks="Fflint @http://audioboo.fm/boos/2278406-fflint.mp3" width="80%" height="77px"]

Pan adeiladodd Edward y Cyntaf Gastell y Fflint, cynlluniodd dref newydd i’w gynnal.

Adeiladwyd tref Ganoloesol y Fflint ar batrwm grid rheolaidd, gyda chwe stryd gyfochrog yn rhedeg  i gyfeiriad y gogledd-ddwyrain/de-orllewin, ac un stryd ar draws.

Y brif stryd oedd Stryd yr Eglwys oedd yn rhedeg o’r de i’r dwyrain o gyfeiriad y castell. Roedd holl adeiladau pwysig y dref yn y fan yma. Mae cymesuredd y cynllun yn amlwg – y castell, sgwâr y farchnad, ( o gwmpas Neuadd y Dref bresennol) , a’r eglwys mewn un llinell syth.

Pan adeiladodd Edward y Cyntaf Gastell y Fflint, cynlluniodd dref newydd i’w gynnal.

Wrth i’r dref dyfu parhaodd Stryd yr Eglwys yn ganolbwynt. Adeiladwyd Neuadd y Dref, y Llys Barn, a’r Carchar  yn yr unfed ganrif ar ddeg neu’r ail ganrif ar ddeg, ac agorodd busnesau eraill o’u cwmpas.

Yn y 1700au, dechreudd ardaloedd diwydiannol ddatblygu ar gyrion gogleddol y dref ganoloesol, a’r  porthladd yn allforio glo a phlwm.

Yn 1785 cafodd y castell, oedd yn adfeiliedig erbyn hyn, bwrpas newydd pan adeiladwyd carchar o fewn y beili allanol. Roedd hwn yn cymryd lle’r carchar gwreiddiol ar Stryd yr Eglwys – hen garchar  a ddisgrifiwyd yn ‘ lle caethiwo hen a ffiaidd’.

Daeth tyfiant eto pan agorodd y rheilffordd yn  1844 a phan adeiladwyd gwaith alcali Muspratt yn  1852 . Ffynnodd y dref gan ymestyn ymhell y tu hwnt i’r hen furiau canoloesol gwreiddiol. Ail-adeiladwyd Neuadd y Dref ac wedyn yr eglwys yn y cyfnod hwn. Gwyr bonheddig a’r gwŷr busnes lleol a dalodd am y gwaith.

Yn ystod  y cyfnod o lwyddiant yn Oes Fictoria y cafodd nifer o’r adeiladau sydd ar Stryd yr Eglwys a Sgwâr Trelawney eu codi. Os edrychwch ar i fyny ar flaenau’r  siopau modern gallwch weld  wynebau rhai o’r  hen adeiladau gwreiddiol. Cafodd nifer eu hadfer yn ofalus er mwyn rhoi rhyw syniad o sut roeddwn nhw’n edrych pan roedden nhw ar eu hanterth.